MIESZKAĆ I ŻYĆ W DANII
Kiedy otrzymasz pozwolenia na pobyt i pracę i przybędziesz do Danii spotkasz się z wieloma nowymi rzeczami, które musisz uporządkować, aby funkcjonowała twoja codzienność.
Musisz przede wszystkim mieć dach nad głową – częściowo ze względów praktycznych, co jest oczywiste, ale także dlatego, że musisz mieć adres zamieszkania, aby uzyskać bilet wstępu do duńskiego państwa dobrobytu tj. numer w rejestrze ludności /CPR-nummer/ a wraz z nim kartę ubezpieczenia zdrowotnego i kartę podatkową.
Miejsce zamieszkania
W Danii znalezienie lokalu do zamieszkania za rozsądną cenę może być trudne, a ceny mogą znacznie różnić się w różnych częściach kraju.
Jeżeli jesteś zatrudniony przez gminę, możliwe jest wynajęcie mieszkania w gminnej spółdzielni użyteczności publicznej. Gminy jednak nie mają obowiązku zapewniać mieszkania ludziom, którzy pracują i mają możliwość samodzielnego utrzymania.
Prywatni pracodawcy mogą również zaoferować mieszkanie, niektórzy organizują to przed przyjazdem pracownika do Danii. Zwróć uwagę na to, ile płacisz za mieszkanie, które prywatny pracodawca tobie zapewnia.
Numer w rejestrze ludności - /cpr-nummer/
Aby otrzymać numer w rejestrze ludności, tak jak wcześniej wspomniano, należy mieć stałe miejsce zamieszkania i osobiście stawić się w urzędzie gminy przedstawiając pozwolonie na pracę i pobyt, paszport i ewentualnie świadectwo małżeństwa i akt urodzenia dzieci. Pozwolenie na pracę i pobyt lub zaświadczenie pobytu jest warunkiem przyznania numeru z rejestru ludności.
Zapłata podatku
Numer w rejestrze ludności jest „biletem wstępu” do karty podatkowej.Wszystkie osoby mające miejsce zamieszkania lub przebywają w Danii przez co najmniej 6 miesięcy, mają obowiązek płacenia podatków, niezależnie od tego, czy pobyt jest legalny czy nie.
Ulgi podatkowe
Jako obcokrajowiec możesz mieć prawo do różnych ulg.
Podatek i pracownicy przygraniczni
Pracownicy przygraniczni, na przykład ze Szwecji i Niemiec, mają ograniczony obowiązek podatkowy w Danii. Oznacza to, że jako pracownik przygraniczny w pełni podlegają opodatkowaniu w swoim kraju, ale organy podatkowe w danym kraju mogą zmniejszyć podatki od części dochodów opodatkowanych w Danii.
Odliczenia podatkowe związane z podróżą i wyjazdami służbowymi
Koszty podróży związaniej z wyjazdami służbowymi mogą tobie zostać zwrócone przez pracodawcę, jako świadczenie wolne od podatku lub mogą być odliczone od dochodu podlegającego opodatkowaniu.
Ulgi podatkowe za składki ubezpieczeń społecznych w kraju pochodzenia
Jeżeli jesteś pracownikiem przygranicznym i pracujesz jednocześnie w Danii i w kraju pochodzenia możesz w Danii uzyskać ulgi podatkowe za składki ubezpieczeń społecznyh w swoim kraju.
Bank
Aby otrzymać wyplatę wynagrodzenia, należy otworzyć konto bankowe. Jako obcokrajowiec, możesz otworzyć konto w duńskim banku. Korzystnym jest, jeśli twoje konto jest jednoczesnie twoim „NemKonto”. NemKonto jest to publiczny system płatności, gdzie organy administracyjne mogą wpłacać tobie należne pieniądze np. zwrot podatku lub zasiłek socjalny.
Samochód
Pochodząc z innego kraju skandynawskiego, można od razu korzystać ze swojego prawa jazdy w Danii. Obywatele UE muszą wymienić swoje prawo jazdy na duńskie. Pochodząc z kraju spoza UE (z wyjątkiem Japonii, Korei Południowej, Szwajcarii i Rosji) przed prowadzeniem samochodu w Danii, należy przystąpić do kontrolnego, teoretycznego i praktycznego, egzaminu na prawo jazdy.
Szkoła
Jeżeli przybywasz do Danii z dziećmi, po spełnieniu pewnych warunków, masz prawo do opieki nad dziećmi oraz szkoły.
• Jeżeli zostajecie w Danii przez okres dłuższy niż 6 miesięcy, dzieci od 7 lat i starsze, objęte są duńskim obowiązkiem nauki i są uprawnione do oferty szkolnej z gminy.
• Poza tym twoje dzieci, w razie konieczności, mogą mieć zaoferowaną naukę języka duńskiego, jako język drugi.
Opieka nad dzieckiem
Jako obcokrajowiec z dziećmi, masz takie samo prawo do opieki nad dzieckiem i zajęć pozalekcyjnych, jak inni Duńczycy. Opieka nad dzieckiem nie jest w Danii bezpłatna.
Zabezpieczenia społeczne i świadczenia socjalne
Jeśli mieszkasz legalnie w Danii, masz taki sam dostęp do zabezpieczeń społecznych, jak wszyscy inni. Ale trzeba mieć świadomość, że jako obcokrajowiec nie jest się uprawniony do otrzymania zasiłku socjalnego lub zasiłku introdukcyjnego zanim nie przemieszka się w Danii łącznie 7 lat w ciągu ostatnich 8 lat.
Usługi zdrowotne
Dostęp do usług zdrowotnych takich, jak lekarz, lekarz - specjalista, opieka stomatologiczna dla dzieci, opieka zdrowotna i hospitalizacja związane są z numerem CPR. Posiadając ten numer, tak samo jak inni, możesz swobodnie korzystać z tych świadczeń zdrowotnych.
Pracownicy przygraniczni mogą także korzystać z duńskiego systemu opieki zdrowotnej, mimo że nie mieszkają w Danii. Można zaopatrzyć się w specjalną kartę zdrowia, która musi być odnawiana co roku.
Szereg usług zdrowotnych nie jest darmowa. Samemu płacisz za leczenie np. u fizjoterapeutów, kręgarzy i stomatologów.
Zasiłek rodzinny
Jako obcokrajowiec z dziećmi, miejscem zamieszkania i zobowiązaniem podatkowym w Danii, masz prawo do zasiłku rodzinnego. Jeżeli zasiłek rodzinny jest wyższy w kraju pochodzenia - innym kraju UE - świadczenie może nadal być wypłacane z kraju pochodzenia do Danii. Wymagane jest, aby dzieci również mieszkały w Danii i posiadały CPR numer oraz, że jako pracownik, posiadasz NemKonto.
Jeśli dzieci nie mieszkają w Danii, ale w swoim kraju, gmina ocenia, czy mimo wszystko, zostanie wypłacany zasiłek rodzinny.
Dotacje mieszkaniowe
Jeżeli mieszkasz całorocznie i wynajmujesz mieszkanie z kuchnią, masz takie same prawa do otrzymywania zasiłku mieszkaniowego, jak wszyscy inni.
Zasiłek chorobowy
Mieszkając w Danii legalnie, masz prawo do płatnego urlopu zdrowotnego na takich samych zasadach jak wszyscy inni, a gmina lub ośrodek pośrednictwa pracy ma obowiązek zorientować się w sprawie twojej choroby.
Macierzyństwo
Aby otrzymać urlop bezpłatny i zasiłek macierzyński musisz, jako obcokrajowiec, spełniać szereg warunków.
Twoje powiązanie z rynkiem pracy musi być nieprzerwane przez ostatnie 13 tygodni przed rozpoczęciem okresu nieobecności, a w tym czasie należy wypracować co najmniej 120 godzin. Nie możesz mieć prawa do zasiłku z innego kraju.
Jeżeli starasz się o pracę w Danii z zakresu
- osób starszych, chorych i niepełnosprawnych
- dzieci i młodzieży
- żywienia i serwisu
- serwisu technicznego